TAHRIIBKA LOO SOO MARO KOONFUR AFRIKA IYO DHIBAATOYINKA AY KALA KULMAN SOOMAALIDA KU DHAQAN..!!

By Mohamedrashaad

                                                                        Monday, June 10, 2013

BISMILLAAH.                                                              

Dalkii hooyo markii uu bur buray, umadii soomaaliyeed nin waliba meel buu u cararay, dalka koonfur Afrika waxa uu ka mid ahaa dalalkii ay soomaalidu usoo nabad raad satay, hadii aynu isku dayno inaan ka hadalno tahriibka lagu imaado wadanka koonfur afrika ma aha mid sahlan waa mid dhib iyo silica nolosha dhan walibo ka wato, waa tahriib aanan fududeen, waa tahriib bilaa sharci ah inta badan, oo loo soo maro dalal badan oo ay ka mid yihiin Kenya, Tanzania, Mozambique, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Botswana,  dhamaan wadaman ayaa ah wadamo ay soomaalidu soo dhax marto markii ay usoo tahriibayan dalka koonfur afrika,

Waxaa jirto muqalasiin soomaali ah oo inta badan dadka soo marsiiyo dalalka aan soo sheegnay kuwaas oo muhaajiriinta ka qaato lacago farabadan, waxaa dhacdo in tahriibayaal farabadan ay ku wayaan naftooda inta ay ku jiraan tahriibka, kuwaas oo ugu badan markii lagu soo xareeyo baabuurta truck ka ah oo dabada danbe ilaa iyo boqolal dad lasoo galiyo kadibna ay waayaan meel ay ka neefsadaan, waxaa kale oo dhacdo in muqalasiinta ay ka dhuuntaan oo ay meel cidlo ah ugu tagaan tahriibayaasha taas oo sababta in loo qabto tahriibayaal farabadan sharci daro,

Dhibaatooyinka tahriibayaashu ay maraan  ma ahan mid sahlan, dadka khaar ayaa waxaa la soo marsiiyaa dhanka bada iyaga oo doon aad u cariiri ah laga soo saaro dalka Kenya gar ahaan magaalo xeebeedka Mombasa dadkan ayaa tiro aad u badan lagu soo saraa doon aad uyar waxeyno qaadataa 7berri ama ka badan oo ay badu ku dhax jiraan, waxaa dhacdo  iyadana in ay dad ku dhinteen doonta dhaxdeed khaarna bada lagu tuuro, dadkan ayaa ugu danbeen la geenaa xeebaha Mozambique  waxeyna la gulmaan dhibaatooyin aad ufara badan markii ay yimadaan xeebta bal qiyaas qof 7berri iyo kabadan bad kusoo jiray oo ciriiri iyo nolol aan la sawirin Karin kusoo jiray dhawr cisho oo hadane lug iyo keymo la marsiinayo waxaa dhacdo markaas in dharka laga qaato oo nan waxba loo reebin ay marayaan, ugu danbeyn dadkan ayaa si qarsoodi ah ku imaado xerooyinka waa weyn oo ay kamid tahay xerada murutaniya ee dalka  Mozambique halkaas oo ay ugu horeyso naf iyo meel ay ku nastaan dadkan ayaa kala kulmaan dhibaatooyin dhanka nolosha iyo caafimaadkaba, dalka Mozambique ayaa waxa uu ka mid yahay dalalka ugu badan cudurka malaariyada iyada oo xerooyinka ku yaal ay ugu geeriyodeen soomaali badan cudurka malaariyada.

Dhanka xabsiyada..!!

waxaa jirto dhalinyaro farabadan oo ku jiro ama soo maray  xabsiyada dalalka kala ah Tanzania, Zimbia, Zimbabwe, Botswana, Mozambique, Malawi,   oo aysan jirin cid udoodeyso ama u hadleyso waxey ku soo silceen xabsiyadaas dalalkan  waxey isku soo fardaamiyeen jeebabkooda iyaga oo bixinayo lacago farabadan si ay isku furdaamiyaan madama aysan jirin dowlad xiligaas utaagneyd, sababaha ugu waa weyn oo dhalinyaradaas ay xabsiyada dalalkan usoo mareyn ayaa aheyd sharci daro ay ku safrayeen taas oo sababtay in waqtiyo farabadan ay xabsiyada dalalkan kusoo qaataan, dalalka ay aadka ugu soo maraan xabsiyada ayaa ah wadanka Tanzania wadankaas oo soomaalidu aad ugu dhibaatootay dhanka marista sharcidarada taas oo sababtay boqolaal soomaali ah iney xabsiyada loo taxaabo in mudo ahna ay iskuga jiraan ilaa iyo hadane khaar ay ku jiraan.

Dalka koonfur afrika..!!

Koonfur afrika waa dal aad uweyn waxa uu ka kooban yahay sagaal  gobol oo aad uwaa weyn, waa dal dhaqaali hiiso sare ugacayo oo ka mid ah dalalka afrika ugu dhaqaalaha badan, dalka koonfur afrika waxaa ku nool qawmiyado farabadan oo wadanka u dhashay waxaa looga hadlaa ilaa 11 luuqadood waxaana dadkaas inta badan isku fahmaa luuqada englishka,

Dadka wadanka udhashay  waxey iskugu jiraan dadka madaw ah oo deegaanka markii hore loogu yimid, iyo dadka cadaanka ah oo iyagu asal ahaan kasoo jeedo wadamada yurub oo gumeystay dalkan koonfur afrka mudo badan, dalkan koonfur afrika ayaa xurnimdu qaatay 1994kii,  dadka cadaanka ah oo gumeysanayey dalkan mudo badan  ayaa keenay xiligii ay kumeysanayeen dalkan ciidamo farabadan oo ay kasoo daabuli jireen doomo ciidamadaas ayaa badanaa laga keeni jiray  dadalalka ay gumeysanayaan ingriiska ciidamadaas ayaa ugala dhashay dalka Inida haba ubadnadeen iyo dalka Malaysia, dadkan ayaa xiligaas lala leekay eheladoodii, xaasaskoodii iyo caruurtoodii si aysanba ugu laabanin dalkan, waxaa kaloo  jirto ama la sheegaa iney ku jireen ciidamo farabadan oo  garayo boqolaal soomaali ah oo la keenay dalkan koofur afrika lkn ay ku mil meen dadka  wadanka udhashay oo ilaa mar dhaweyn raadadkii ay katageen la hayo, hadii ay ahan la heyd caruur ay awoowe yaal u yihiin ama magacyo xaafadaha khaar ay dagnaayeen ay ku qoreen xaafadahaas oo ka tirsan johannesburg,  

Soomaalida iyo ganacsiga ay ku heystaan dalka, iyo sharciyada ay ku joogaan..!!

SHARCIGA.

Muwaadiniinta  Soomaaliyeed markii ay soo gaaraan boodharka dalka koonfur afrika  waxaa lasiiyaa sharciyo ku sug ah oo ay ku aadi karaan meelaha sharciyada laga bixiyo home affairs, kadib  waxaa la siiyaa sharciyo 3bilood ama 6 biloo, kadib qofka markii uu helo sharci 2sanno oo hada loo badalay 4sanno ayuu noqonayaa qof loo diiwaan galiyey qaxooti ahan, shacarigan ayaa qofka ku shaqeysan karaa ama uu wax ku baran karaa, qofkii joogo wadanka 5sanno iyo ka badan waxa uu xaq uleeyahay inuu xareysto daganaansho.

GANACSIGA KOONFUR AFRIKA.

Dalka koonfur afrika soomaalidu aad ayeey ugu ganacsadaan oo waxey ku leeyihiin ganacsiyo aad u waa weyn, soomaalidu waxey dhahdaa  “nin aanan shaqeysanin shah waa ka xaraan”  muwaadiniinta soomaaliyeed ee ku nool koonfur afrika waxaa lagu qeysaa tiradooda 50kun ilaa 65kun lama haayo  ilaa iyo hada tira koob sax ah lkn waxaa lagu qiyaasaa intaas, walaw dad badan ay laabteen labadii sanno ee lasoo dhaafay.

 Dadkan ayaa badankood iskugu jira dad ganacsiyo leh iyo dad shaqaalo ah, inta badan waxey ka ganacsadaan magaalooyinka iyo baadiyaha (locations) ama xaafadaha isku ra ranta ah hadba sida aad u fahmi kartid, xaafadahaas ama locationada ayaa inta badan dadku ganacsigoodu u badan yihiin, waa meelaha ugu qatarsan oo badanaa soomaalidu lagu laayo, xaafadaha locationada  ayaa ugala baxa xaafado madawka dagan oo ah runtii dad ay noloshu aad ugu ciriiri tahay iyo xaafado dadka madibka ah dagaan kuwaas oo inta badan ka nabad fiican xaafadaha madawka ah,

Ganacsiga magaaladu badanaa waxa uu ku tiirsan yahay ganacsatada locationada oo magaalooyinka waxaa ka furan cash and carry waa weyn oo soomaalidu furatay, dugaamo dhar, internet cafe, iyo iwm dowlada koonfur afrika dhanka soomaalidu waxaa ugu dii waangishan in dadkan iney yihiin dad xamaasha oo wadanka dhaqaale soo galiya oo aysan la mid aheyn ajaanibta kale.

Dilalka loogu geysto soomaalida koonfur afrika.

Dalka koonfur afrika soomaalidu waxey usoo raadsadeen nabad iyo iney nolol ka raadsadaan lkn taasi iskuma aysan helin oo nabadii ugu muhiim saneyd oo ay usoo raadsadeen ayaa meesha ka baxday,  waxaa dhacday in soomaali farabadan lagu dilay koonfur afrika ilaa iyo hadane lagu dilayo police ka koonfur afrika waxey sheegeen in labadii isbuucba la dilo muwaadin soomaaliyeed, muwaadinintaas oo badanaa lagu dilo meelaha locationada oo dhanka amaanka aanan iskala mid aheyn magaalooyinka, badanaa locationada ay dilalka ka dhacaan ayaa ah locationada dadka  madawga ah ay ku nool yihiin kuwaas oo aad moodo iney ka maser san yihiin somalida ka dhax ganacsaneyso iyaga oo cay nayaan oo u adeegsanayaan hadalada qaxooti baatihiin iwm, ilaa iyo hada muwaadiniinta soomaaliyeed ee la dilo waxey noqotay kuwa markii la dhigo qabriga la iska hilmaamo oo aysan helin kuwii ka danbeeyey ciqaab ama maxkamad la soo saaro, sida  aan ogsoonahay waxaa la xukamay ninkii ka danbeeyey dilka iyo gufsigii gabadhii xaamilada aheyd ninkaas oo lagu xukumay xabsi daa’in Aabe soomaaliyeed oo dhaha “dowlada koonfur afrika waxaad moodaa ineysan xil iska saareynin dilalka loo geysanayo shacabka yaga waxaa dhahay Aabe soomaaliyed”.

Mohamedrashaad                                                                                           mrashaad20@gmail.com

أدعية جامعة

*اللهم اجعل خير أعمالنا خواتمها، وخير أعمارنا أواخرها، وخير أيامنا يوم نلقاك. اللهم اغفر لنا ما مضى وأصلح لنا ما بقى.

*اللهم اجعل يومنا خيراً من أمسنا، واجعل غدنا خيراً من يومنا، وأحسن عاقبتنا في الأمور كلها، وأجرنا من خزي الدنيا وعذاب الآخرة.

*اللهم إنك عفو تحب العفو فاعفُ عنا.

*اللهم إنا نسألك العفو والعافية في الدين والدنيا والآخرة. اللهم إنا نسألك العفو والعافية في ديننا ودنيانا، وأهلينا وأموالنا. اللهم استر عوراتنا، وآمن روعاتنا، واحفظنا من بين أيدينا، ومن خلفنا، وعن أيماننا، وعن شمائلنا، ومن فوقنا، ونعوذ بعظمتك أن نغتال من تحتنا.

*اللهم أكرمنا ولا تهنا، وأعطنا ولا تحرمنا، وزدنا ولا تنقصنا، وآثرنا ولا تؤثر علينا، وارضَ عنا وأرضِنا.

*اللهم أصلح لنا ديننا الذي هو عصمة أمرنا، وأصلح لنا دنيانا التي فيها معاشنا، وأصلح لنا آخرتنا التي إليها معادنا، واجعل الحياة زيادة لنا في كل خير، واجعل الموت راحة لنا من كل شر.

*اللهم إنا نسألك رضاك والجنة، ونعوذ بك من سخطك والنار. اللهم إنا نسألك الجنة وما قرب إليها من قول وعمل، ونعوذ بك من النار وما قرب إليها من قول وعمل.

*رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةَ وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةَ وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ}.. (البقرة : 201).

*{رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنتَ مَوْلانَا فَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ}.. (البقرة : 286).

*اللهم انصر كل من نصر الإسلام، واخذل كل من خذل الإسلام، وأهلك كل من تآمر على الإسلام.

*اللهم إنك القوي المتين! اللهم يا قوي يا عزيز! يا سريع الحساب! ويا مجري السحاب! ويا منزل الكتاب! ويا هازم الأحزاب! اهزم أعداءك أعداء الإسلام.

*اللهم اخذل أعداءك أعداء الإسلام. اللهم انصرنا على أعداء الإسلام. وانصرنا على كل من والى أعداءك وعادى أولياءك، وكل من رفض شريعتك واضطهد دعوتك. اللهم أنزل عليهم بأسك الذي لا يُرد عن القوم المجرمين. اللهم أحبط يا ذا الكيد المتين كيدهم، وأبطل يا خير الماكرين مكرهم. اللهم إنا نجعلك في نحورهم، ونعوذ بك من شرورهم. اللهم لا تدع لهم سبيلاً على أحد من عبادك المؤمنين.

*اللهم إنا نشكو إليك ضعف قوتنا، وقلة حيلتنا، وهواننا على الناس، يا أرحم الراحمين!.

*اللهم أنت رب المستضعفين فلا تكلنا إلى أنفسنا. اللهم لا تكلنا إلى أنفسنا؛ فنهلك، ولا إلى أحد من خلقك؛ فنضيع.

*اللهم كن لنا ولا تكن علينا، وأعنا ولا تعن علينا، وانصرنا ولا تنصر علينا، واهدنا ويسر الهدى لنا، وانصرنا على من بغى علينا.

*ربنا اجعلنا لك ذاكرين.. لك شاكرين.. لك أوابين.. لك مخبتين.

*اللهم تقبل توبتنا، واغسل حوبتنا، وأجب دعوتنا، وثبت حُجتنا، واهدِ قلوبنا، وسدد ألسنتنا، واسلُلْ سخائم صدورنا.

*اللهم إنا نعوذ برضاك من سخطك، ونعوذ بمعافاتك من عقوبتك، ونعوذ بك منك لا نحصي ثناءً عليك، أنت كما أثنيت على نفسك.

*رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء}.. (إبراهيم: 40).

*ربنا اغفر لنا ولوالدينا وللمؤمنين يوم يقوم الحساب.

*اللهم إنا نسألك رضاك والجنة، ونعوذ بك من سخطك والنار.

*اللهم حرم أجسامنا على النار، وأدخلنا الجنة مع الأبرار.

*اللهم اجعلنا من الموفين بعهدهم إذا عاهدوا، الصابرين في البأساء والضراء وحين البأس، اجعلنا من الذين صدقوا والذين هم متقون.

*{رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ}.. (آل عمران: 8).

*{رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنزَلْتْ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ}.. (آل عمران : 53).

*{رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ}.. (آل عمران: 147).

*{الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ}.. (آل عمران: 191).

*{رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ}.. (آل عمران : 192). فلا تخزنا بدخول النار.

*{رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأَبْرَارِ * رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلاَ تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لاَ تُخْلِفُ الْمِيعَادَ}.. (آل عمران : 193194).

*{رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ}.. (الأعراف : 23).

*{رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْراً وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ}.. (الأعراف : 126).

*{أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ * وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ}.. (الأعراف : 155156).

*{رَبَّنَا إِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِي وَمَا نُعْلِنُ وَمَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَلا فِي السَّمَاءِ}.. (إبراهيم : 38).

*{رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء}.. (إبراهيم: 40).

*{رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا}.. (الكهف: 10).

*{الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ}.. (المؤمنون : 25).

*{وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ * وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ}.. (المؤمنون: 89).

*اللهم اجعلنا من ورثة الفردوس الأعلى. اللهم اجعلنا من عباد الرحمن الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً.

*اللهم اجعلنا من عبادك عباد الرحمن الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلاماً.

*وصلِّ اللهم على نبينا محمد، وعلى آله وصحبه وسلِّم.

XADIISKA UMU ZARAC - ( Noocyada Ragga)

XADIISKA UMU ZARAC - 1 ( Noocyada Ragga)

waxaan rabaa si kooban oo haddana macnihii intiisa badan xambaarsan inaan idiin ku soo koobo Xadiiska Loo Yaqaan Xadiis (Ummu Zarac) ee Bukhari iyo Muslim iyo Imaamya kaleba weriyeen..Baabka Cawayska Qoyska..Macnuhu Carabiga ayuu aad ugu macaanyahay, laakiin nuxurka macnaha ayaan isku deyi inaan Soomaaliyeyo : Caaisha Radiyallaahu Canhaa ayaa ku tiri Nebiga Calayhi Salaatu Wasalaam habeen iyagoo Caweynaya...(Adiga Xaaskaaga ma la caweysaa) :

11 Dumara ayaa meel isugu yimi..wexey isku dhaarsadeen in mid waliba ninkeeda wuxuu yahay sheegto oo aaney waxba qarin.. Waayahay ayey yiraahdeen..waana dumar carbeed oo aftahamo ilaahay siiyey..intooda badani ragoodii meel fog ayey uga soo hareen..aan eegno xadiiska xiisaha iyo macaanka iyo xikmadda badan, ragguna aad ha u dhuuxaan..tii koowaad ayaa bilawday:

1aad: wexey tiri: Ninkaygu waa Hilib Geel, oo Caata ah, oo oo Buur dheer, oo qarjaf ah dhakadeeda saaran, mana fuuli kartid, mana soo qaadan kartid..( wey u dhamaysay, wexeyna ka wadaa, hilibka geel dadku sey u badan yihiin ma jecla, isagoo saasa ayuu haddana caata duukhday yahay kasii daran, markaasuu haddana meel dheer oo inaad buurta dhagaxaa fuusho kaaga baahan yaal, wexeyna ka wadaa baa la yiri: Dabeecaddiisu waa mid adag sida dhagaxa, wax la qaatana ma leh, si loola dhaqmana lama yaqaan, lamana raali geli karo!!Ninkii dabci adag dumar kala tage, ogow!! Is fududey marka saaxiib..

2aad: wexey tiri : Iga daaya Ninkayga sheekadiisa idiin ma sheegi karo, waxaan ka baqayaa hadaan sheego in lay furo, ceebihiisa kor iyo hoos inaanan wax ka tegin...( weyna sheegtay oo wexey ula jeedaa ceebihiisu waa kuwa muuqda oo markhaati ma doonta ah, kuwa hoosena waa badan yihiin hadii la faaqido, xaaska uun baa og...Tanina wey u dhamaysay..oo wexey ku tilmaantay weliba meelaha jirka dhididka iyo uskagu galo ee isku laab laaban, sida qoorta, iyo xudunta.. laba nin ayaa meeshaas gal galanaaya!!.

3aad : Wexey tiri Ninkaygu waa Qabaluus, waa doqon dheer, haddaan hadlo waa i furayaa, hadaan aamusana waa i calaqayaa, yacni mid aan lana furin lana qabin ayaan noqonayaa, marka hadaan aamuso iyo hadaan hadlo midna iima roona, sidaas ayaan kula joogaa..(gabadhani meel fog ayey geysey ninka, waa nin dabeecad xumadu la gaartey inaan hadal iyo aamus midna lagula dhaqmi karin, marka silic iyo saxarir iyo dani ku badday ayey kula joogtaa..Allow sahal)

4aad : waa gabadha u horreysa oo ninkeeda amaantay..wexey tiri :( Ninkaygu waa sida habeenka Tihaama (dhul buuraley ah oo koonfurta Sucuudiga ah) kulaylna maaha, qabowna maaha, cabsina ma leh, caajisna ma leh...( Gabadhan ninkeeda aad ayey u amaantay habeenka tihaama waa hawada ugu fiican, oo aan kulayl iyo qabow midna ahayn..wexey ka wadaa dabeecad wanaagsan oo dhex dhexaadkii ugu fiicnaa ayuu leeyahay, nin dabci adag oo aan lala heshiinna maaha, nin qabow oo lagu ag dhintana maaha, sidoo kale cabsi kama qabto iney la sheekaysato, la kaftanto, hadalka si raaxo iyo xorriyad keh u tiraahdo, agtiisana laguma caajiso, yacni wuu kool kooliyaa, ama magacyo fiican ugu yeeraa, dahabey, malabey, ubaxey, iwm..

5aad: waa laysku khilaafay iney amaantay iyo iney cayday, waxaase loo batay iney amaantay..wexey tiri: (Ninkaygu Haduu soo galo waa shabeel..Haduu baxana waa Libaax..wixii uu guriga ku ogaana ima weydiiyo...) waxaa layiri wexey ula jeedaa haduu soo galo sida bahalkaas ayuu seexdaa, guriga gudihiisana iskuma mashquuliyo, maxaa la bixiyey, maxan la bixin, maxa maqan maxaa yaal, Dumarkuna ninka la xisaabtama ma jecla..kursigii halkan oolaa aaway? Weelkii hebel ahaa yaa qaatay? Saxankii aan waagii soo iibshey xagee aadey? Termuuskii aan lacagta badan kasoo bixiyey aaway? Sonkortii sidee idiinka dhamaatay asbuucba lama gaarine? Iwm..waxaa la yiraahdaa ninka caaqilkaaye waa kan wax badan is dhaafiya..

6aad: gabadhanna wey ka ashtakootey..wexey tiri: (Ninkaygu haduu wax cuno xeerada eber..haduu cabbana waa fuuqsadaa..kadibna waa is duu duubaa..gacanna hoos masoo xuluuliyo..si uu xaalkayga u ogaado) yaa allaah..waa cabasha meeshii u dambaysey..horta bela wuxuu ku dhigay cir weyni..wuxuu ku darsaday markuu dhergo gabadhii cuntadaas macaan samaysay uma mahad celiyo ee maraduu gab isku siiyaa madax ilaa mijo. Kaaga darane gacanba soo fidin maayo..gabadhiina dhabanada ayey iska qabsan, xidigaha ayey la caweyn..

7aad: waxba midaani ninka uma hambayn..qaati billaahiya ayey ka joogtaa, laakiin dan baa ag dhigtay iyo nolol iyo ilmo mindhaa..wexey tiri: (Ninkaygu hadal ma yaqaan, jid toosanna kuma hagaago, lama fahmi karo oo waa xir xiran yahay, ceeb walbana waad ku arkeysaa..ama wajiga ayuu kaa dakhri..ama laf ayuu kaa jebin..ama labadaba waa isugu kaa darayaa..) Ninkaanu afgarooc nimada, iyo caqli yarida wuxuu ku darsadey dil, oo ama wajiguu diiran ama laftuu jebin..waa mid laga quustay..iska jir wiilow sidaas ha noqon..ragga dumarka dilana akhyaar maaha xadiis kalaa yiri..

8aad: Gabadhan waa tii saddexaad oo ninkeeda amaanta..bal dhalinyaro dhegeysta..wexey tiri: (Ninkayga taabashadiisu waa taabasha bakayle oo kale..caraftiisuna waa uduga catarka sida geedka zarnabka la yiraahdo..) laba shey oo dumarku jecelyihiin ayey ku amaantay..korkiisu waa xariir oo kale..gacanta haduu ku taabto wexey ku tusaalaysay sida dhogorta bakaylaha oo ah mid aad u jilicsan..marka hadey ka wado xagga gogosha iyo hadey ka wado taa taabashada intaba waa nin gacantiisa iyo jirkiisa ay ku raaxaysato..marka saabuunta iyo shaambada iyo alaabta laysku jilciyo dhalinyaradu yey ilaawin..wexey kaloo ku amaantay uduga iyo carafta wanaagsan..taasna naftaa jecel..gurya badan ayaa wexey ku dumeen..nin maalinkii oo dhan dharkuu ku shaqaynayey, uskagii iyo dhididkii isagoo wata xaaskiisa kasoo ag dhowaan, markaas ayey ka anfarirtaa, waxaaba laga yaabaa iney furiin dalbato..qaarna cadayga ayey ilaawaan, markuu gabadha xageeda soo aado, ayaa waxaa qaadda dabayl qarmuun, yaa salaam, markaa waa halagu kala tago meesha..Arrinkaa dartiis Nebiga Calayhi Salaatu wasalaam guriga markuu soo galo wuxuu ka bilaabi jirey cadayga..Marka saaxiib, guriga hadaad timaaddo habeenkii qubayso..dharka bedelo..subko..barafuunka iyo kreemyada ha ilaawin..si fiican u cadayo..kadib ayaa sheekada iyo cawaysku fiicnaadaa..hadii kale waad ka shalayneysaa..adaa is yaqaan...

9aad: iyana wey amaantay..sharaf iyo magac iyo deeqsinimo iyo martisoor ayey ku sheegtay..wexey tiri: (Ninkayga gurigiisu waa tiirar dheeryahay..Isaguna waa nin Muuqda..Dambaskiisu waa weyn yahay dabkiisuna ma damo..Gurigiisuna golaha la fadhiisto ayuu u dhowyahay oo meel lagu soo hagaago) markaa gabadhu ninkeeda inuu yahay nin doora oo reerkiisa ama bulshadiisa ka muuqda ayey ku tilmaantay, martidu kusoo hirato oo mar walba wax laga cunayo, golaha laysugu yimaadana gurigiisu ku dhooyahay taasoo keeneysa inaanu dhibsanayn ee jecelyahay in mar walba uu dadka soo dhoweeyo..halkaa waxaa ku haray ninka keligii cunaha ah ee wuxuu haysto la dhuunta, martidana ka seexda ama ka leexda, bakhaylka ah oo faraha hadaad ka garaacdo aaney kasoo dhicin..

10aad : Ninkeeda iyana wey amaantay..xoolo.. Deeqsinimo iyo wanaag badan ayey ka sheegtay..wexey tiri: ( Ninkaygu waa Maalik..Maalik miyaad taqaaniin wuxuu yahay...wax kasta oo aad u malayso waa ka wanaagsanyahay..geel badan ayuu leeyahay..oo xerada u fadhiya...wax badanna aan la foofin si aaney u fogaan..dhawaqiisa hadey maqlaan..wexey ogaadaan iney qalanyihiin.) Ninkeeda wanaagna wey ka sheegatay..dumarka oo u badan iney dayriyaan, ogow ninka ay wanaag u qirto, oo ayan hilmaamin inuu nin doora oo rag ka tegey yahay..wexey ku sheegtay xoola badan..hadii wanaag loo adeegsado xooluhu waa nicmo iyo amaan..wexey kaloo ku tilmaantay deeqsinimo, iyo marti soor, inuu dadka maalin walba geel u qalayo, oo aanuba rabin in geelu ka fogaado..

11aad: waa qofka sheekada xadiisku ku socoto..waa Umu Zarc...qalbigeedu marna waa ka go'i waayey Abu Zarc..weyna hilmaami kari la,dahay..dumar wexey jeclaayeen oo dhan ayey ka heshay..bal aan dhegeysanno..Wexey tiri Umu Zarc :( Ninkaygu waa Abuu Zarc..waa kuma Abu Zarc..Dhegahayga dahab buu ka lulay...jirkaygana barwaaqo ayuu ka muujiyey...waa iga farxiyey markaasaan farxay..oo waa i weyneyey oo i kool kooliyey..markaasaa naftaydu ila weynaatey..wuxuu iga soo guursadey reer dan yar oo jees ah..ari yar jeex ku haysta..markaasuu isoo dhex dejiyey qoys nicma buuxa geel iyo fardo iyo xoolo nooc walba...Agtiisa sidaan doono ayaan u hadlaa, waxna ima yiraahdo, laymana caayo, hurda macaan ayaan seexdaa ilaa iyo barqadii laymana kiciyo, waan quraacdaa oo cabbaa, waana la ii shaqeeyaa, oo hawl layguma dhibo..Abuu Zarc Hooyadiis waa tuma..Waa mid xoola buuxda..Gurigeeduna waasic yahay...Wiilka Abu Zarc waa kuma? Waa wiil qurux badan, oo fir fircoon, oo aan cirweynayn..Gabadha Abu Zarc waa tuma? Waa gabadh gabdhaha dhaaftay..joog iyo qurux isku darsatay..asaageed ka masayray...hooyadeed iyo Aabeheed baari u ah..gabadha Shaqaalahaa ee Abu Zarc waa tuma? Waa mid guriga si fiican uga shaqaysa..sirta reerka ilaalisa oo aan banaanka geyn..xoolaha iyo alaabta guriga aan baylihin..Iyadoo sidaa xaal yahay ayaa Abuu Zarc baxay..iyadoo roob da'ay, carriguna barwaaqa yahay..wuxuu arkay gabadh qurux badan..oo da' yar..a laba cunug oo yar yari u ciyaarayaan..Laabteedana laba naas oo rumaan aad moodo ka lushaan..markaasuu iyada guursadey, anigana i furay...kadibna waxaa i guursadey nin wanaagsan..oo sharaf leh..xoola nooc walba i siiyey..iguna yiri: qaado Ummu Zarac, ehelkaagana sii...wuxuu i siiyey oo dhan hadaan isu geeyo, weelka ugu yar ee Abuu Zarc ma gaaro)...Ummu Zarac Dumarka warkoodi wey dhamaysay..(Nebigu Calayhi Salaatu wasalaam oo dhegeysanayey cawayska xaaskiisa Caaisha Radiyallaahu Canhaa wuxuu yiri: Waxaan kuu ahay sidii Abuu Zarc Umu Zarc u ahaa, laakiin Kuma furayo..wexey tiri: Adaa Abuu Zarci ka khayr badan yaa Rasuulalaah)...

Hadaba Warka Ummu Zarc waxaa Ragow laga qaatay:-

1) Dumarku ninka u roon ma ilaawaan

2) Kan daryeela ee u naxariista Ma Ilaawaan

3) Kan Raaxadooda ka shaqeeya ma ilaawaan

4) Kan xoolaha iyo Dahabka haysta ma Ilaawaan

5) Kan hadalkooda iyo dhibkooda u dulqaata ma Ilaawaan

6) Dumarka dhalaal iyo Raaxo laga raac ee intii tabara ha u diidina

7) Dumarku kan kool kooliya oo farax geliya ma ilaawaan

Hadaba waa kaase sheekadoo kooban ragow tashada oo quraaraduhu yey idin kasoo ashtakoon...

Sheekada waxaa qoray oo diyaariyey:                                           Sheikh mohamed idiris ahmed.